Charakterystyka rodzaju i gatunków

Rośliny z rodzaju kosaciec – Iris – są bylinami o płożących się kłączach lub bylinami cebulowymi. Liście mają przeważnie równowąskie, lancetowato zakończone, o różnych szerokościach – od szablastych do trawiastych. Kwiaty są bardzo zróżnicowane pod względem wielkości, układu płatków i barw. Średnica kwiatów, zależnie od gatunku, rasy czy odmiany waha się od 2,5 cm (Iris gracilipes) do 25 cm (Iris japonica). Zasadnicza budowa kwiatu jest u całego rodzaju jednakowa.

Każdy kwiat składa się z sześciu listków okwiatu, dla uproszczenia dalej nazywanych płatkami. Trzy z nich tworzą tzw. kopułę, ustawioną pionowo, poziomo, wygiętą ku dołowi lub będącą w zaniku, a trzy pozostałe, dolne, .ustawione są do kopuły pod różnymi kątami, zależnie od gatunku lub nawet odmiany. Płatki te mają charakterystyczną część wewnętrzną, wyraźnie zwężoną, stanowiącą tzw. paznokieć (pazur). Słupek ma 3 płatkowate znamiona, załamane daszkowato na grzbiecie i zakończone podwójną wargą charakterystycznie rozciętą w górnej części. Pręciki umieszczone są pod znamionami słupka. Płatki górne i dolne połączone są u podstawy w rurkę. Kwiaty osadzone pojedynczo lub zebrane w kwiatostany wielokwiatowe typu grona.

Rodzaj kosaciec uważany jest za jeden z najliczniejszych, gdyż obejmuje około 350 znanych gatunków.  Przez wiele lat, na skutek wielotorowego prowadzenia badań, hodowli i prac z zakresu systematyki, proponowane były różne podziały (klasyfikacje) roślin z rodzaju kosaciec. Uprawiane obecnie w ogrodach kosaćce dość trudno jest usystematyzować według jednego ż takich schematycznych podziałów, gdyż rośliny te powstały w wyniku krzyżowania różnych gatunków. Stosunkowo duże znaczenie praktyczne ma podział na dwie duże grupy – kosaćce kłączowe i kosaćce cebulowe, a w obrębie grup na sekcje, które dalej dzielą się na gatunki. Wśród gatunków wyodrębnia się odmiany botaniczne (varietas, skrót var.) i otrzymane w wyniku prac hodowlanych (najczęściej krzyżowania) odmiany uprawne (cultivar, skrót cv.).

Ze względu na charakter tego opracowania, mającego służyć przede wszystkim producentom, projektantom czy amatorom, uwzględniono w nim wyłącznie sekcje, gatunki i mieszańce mające zastosowanie w naszych warunkach klimatycznych. Pominięto te kosaćce, które u nas można byłoby uprawiać przez cały okres ich wegetacji tylko pod szkłem. Należy podkreślić, że wielu omówionych tu gatunków prawie nie spotyka się w czystej postaci najczęściej uprawia się ich mieszańce, ale opisy umieszczono dla orientacji w materiale zasługującym na wprowadzenie do naszych ogrodów.

Podobne

This entry was posted on 13 listopada 2016. Bookmark the permalink.